Lublin należy do tych miast Polski, w których przez stulecia mogła rozwijać się swobodnie kultura hebrajska.
Bujny rozkwit nauk judaistycznych spowodował, że określano je mianem "Jerozolimy Królestwa Polskiego" oraz "żydowskim Oxfordem". Pierwsze wzmianki o Żydach w Lublinie pochodzą z 2. poł. XV wieku. Prawdopodobnie już wtedy istniała gmina żydowska. W XVI i XVII wieku Lublin był siedzibą Sejmu Czterech Ziem (Waad Arba Aracot), centralnej jednostki samorządowej dla żydów zamieszkujących tereny Królestwa Polskiego.
To tu w XVIII w. nauczał i został pochowany Jakub Izaak Horowic – jeden ze współtwórców chasydyzmu polskiego, zwany "Widzącym z Lublina". Miasto rozsławił na całym świecie Izaak Bashevis Singer, laureat literackiej nagrody Nobla, który w jednej ze swoich głośnych powieści pt. "Sztukmistrz z Lublina" ukazał losy żydowskiego bohatera w XIX-wiecznych realiach.
Głównym centrum osadniczym, religijnym i polityczno-administracyjnym lubelskich Żydów były okolice Zamku Lubelskiego, wraz z częścią Starego Miasta. Z biegiem czasu obszar ten zaczęto nazywać mianem dzielnicy żydowskiej. Niemiecka eksterminacja narodu żydowskiego w czasie II wojny światowej wraz z likwidacją całych dzielnic z synagogami i kirkutami sprawiły, że do dzisiaj zachowała się tylko część obiektów świadczących o codziennym życiu, kulturze i obyczajach lubelskich Żydów.
Szlak Pamięci Żydów Lubelskich składa się z 13 przystanków, ma długość około 3,5 km, a jego przejście zajmuje średnio od 2 do 4 godzin:
- Dawna dzielnica żydowska
- Widzący z Lublina
- Wzgórze Zamkowe
- Dawny kompleks synagogalny
- Stary Kirkut
- Nowy Cmentarz Żydowski
- Jeszywas Chachmej Lublin
- Dawny szpital żydowski
- Bożnica Chewra Nosim
- Pomnik Ofiar Getta
- Dawna siedziba Centralnego Komitetu Żydów Polskich w Lublinie
- Dawna ochronka dla sierot i starców
- Brama Grodzka
Trasa jest dostępna w bezpłatnej aplikacji mobilnej Lublin Stare Miasto. Trwający ok. 2 godziny spacer z audioprzewodnikiem pozwoli Ci bliżej poznać historię lubelskich Żydów.
